Onkruidcrèmes
08 juli 2011Jansen, mei 2011
Kamille, brandnetel, vrouwenmantel: allemaal onkruiden die je tuin overwoekeren. Weg ermee dus. Nadat je ze hijgend en puffend hebt uitgetrokken fiets je naar de drogist om een nieuwe pot dure antirimpelcrème te kopen.
Wat hebben die twee dingen met elkaar te maken? Alles. Want: van kamille kun je een tonic maken die je onrustige huid kalmeert. Brandnetel maakt een uitstekende antiroosshampoo. En vrouwenmantel is al sinds jaar en dag een effectief middeltje tegen rimpels. Waarom zou je het weggooien als je er zelf iets van kunt maken wat je anders voor veel geld moet kopen? Om nog maar te zwijgen van alle toevoegingen die in reguliere crèmepjes, zalfjes en medicijnen zitten.
Zelf schoonheids- en geneesmiddelen maken: het past bij deze tijd. Mensen worden kritischer, zich meer bewust. Van de prijs, want het zijn krappe tijden. Maar ook van het milieu en de gevolgen daarvoor van hun consumptiegedrag. Neem biologisch eten – daar is al lang niks geitenwollensokkerigs meer aan. Rondom de bio-kramen op de markt zwermen jonge, hippe mensen. Een beetje restaurant gaat met de seizoenen mee. Geen dure ingevlogen exotische producten meer, maar geitenkaas van de boerin op de hoek en oesters uit de Waddenzee. Puur en eerlijk zijn de toverwoorden, de nieuwe normen voor prestige.
Veel dertigers en veertigers zijn ‘haastig’ opgevoed, zonder veel aandacht voor de herkomst van producten, zegt Trudy van Diepen, docente kruidengeneeskunde in Oosterblokker. Samen met haar dochter Janneke schreef ze het boek De Kruidenkoffer. ‘‘Het was de tijd van: hup, snel even eten. Toen de industrie opkwam, was dat de nieuwe religie. Waarom zou je nog dingen zelf gaan maken als je ze ook kunt kopen? Maar inzichten veranderen, en de huidige generatie wil wél weer terug naar de basis. Overgrootouders wisten nog wél alles over de geneeskracht van kruiden. Maar in de twee generaties daarna is die kennis verloren gegaan.’’
En ja, het kost even tijd. Maar, zegt Saskia Nieboer, die soortgelijke cursussen geeft als Trudy, maar dan in Groningen: ook dát aspect heeft zijn tijd mee. Zelf maken is in de mode. Slow cooking, thuis blijven, spelletjes doen. ‘‘Kijk maar naar de populariteit van breien en zelf taarten bakken. Zelf maken vraagt aandacht. En dat willen we: dingen doen met aandacht.’’
Bovendien, zegt Trudy van Diepen: liefdevolle aandacht voor het product dat je maakt, verhoogt de werkzaamheid van het kruid. ‘‘Positieve energie maakt het product heilzamer.’’
Goed. Maar: zelf je eigen crème maken, is dat niet heel ingewikkeld? Heb je daar geen rare apparaten voor nodig? Spectaculaire stellages? Een heksenketel? Welnee. Kan gewoon thuis. Okee, een vuurvaste maatbeker is handig. En houd die lepel even apart, zodat je tomatensoep straks niet naar bijenwas smaakt. Maar verder? Neem nou Hongaars water. Supersimpel. Alle ingrediënten gaan in een grote fles, waar je het mengsel minstens 48 uur laat rusten – wel af en toe even schudden. Na de rusttijd zeef je de massa; de vloeistof giet je in kleine flesjes. En tadaa: je hebt zo maar de lotion gemaakt die koningin Elizabeth zó mooi maakte, dat de koning van Polen haar spontaan ten huwelijk vroeg. Ze was toen 72. Wij bedoelen maar.
Natuurlijk kun je munt en rozemarijn gebruiken. Maar werken met onkruid is het ultieme ‘van niets iets maken’. Immers: anders zou je het toch weggooien. Je redt dus het onkruid van een langzame dood op de composthoop en bezorgt het een tweede leven. En je redt je portemonnee. Want met die euro’s die nu niet in de kassa van de drogist verdwijnen, kun jij weer iets leuks doen.
Volgens Saskia is onkruid ook eigenwijzer dan gewone planten, die het moeten doen met de plek waar ze zijn neergezet. ‘‘Onkruid kiest zijn eigen plek. Daardoor heeft het veel meer kracht. Het zaad wacht op het juiste moment om uit te komen. Mensen staan vaak versteld van de mogelijkheden. ‘‘Hè? Maar dat staat bij mij in de tuin! Kun je daar iets van maken?’’
Dat planten vaak verstopte schatten zijn, betekent nog niet dat je zo maar alles mag plukken wat los en vast zit. Sowieso is in het wild van de grond plukken niet aan te bevelen – overal lopen honden, en wat dacht je van bestrijdingsmiddelen? En dan nog moet je weten welke planten wel en welke niet kunnen - er zijn natuurlijk ook giftige planten. Maar dan ben je er nog niet. Saskia leert haar cursisten dat je altijd aan de plant moet vragen of je een stuk mag plukken. Pardon? Ja, zegt ze: als je eraan trekt en het wil niet, dan mag het niet. Ook moet je de mooiste exemplaren laten staan. ‘‘We zijn geneigd de mooiste te plukken, maar die zorgen nou net voor de voortplanting – dus als je die plukt ondermijn je de soort.’’
Plukken als je chagrijnig of ongesteld bent is ook niet aan te bevelen – je product zal sneller schimmelen. Echt waar? Ja, ondervond Saskia, die eerst dacht dat het bakerpraatjes waren. Ook belangrijk: de maanstand. Volle maan? Dat is mooi, want dan hebben de bovengrondse delen van de kruiden extra veel energie.
En ja: de zelfgemaakte producten zijn minder lang houdbaar, want vrij van allerlei toevoegingen. In de koelkast bewaren dus. Klinkt als een nadeel. Maar denk er eens over na: is het niet een beetje zorgelijk dat een pot crème waar je dagelijks met je vingers in zit, maanden goed blijft buiten de koeling? En dat die in je bloedbaan terechtkomt, zoals alles wat je op je huid smeert?
Puntje van kritiek. Werkt het wel? Ook best belangrijk. Want allemaal mooi en aardig en verantwoord, maar ondertussen willen we wel graag van onze rimpels af. Het werkt, maar anders. Namelijk: van binnenuit. Daarom moet je iets meer geduld hebben. Kruiden versterken het zelfhelend vermogen van de mens, waar medicijnen en schoonheidsmiddelen extern werken. De maatschappij is erop gericht om klachten te onderdrukken, zegt Saskia. Komt door de reclame. ‘‘Niet lekker in je vel? Neem een vitaminepil. Je hoort nooit eens: ‘doe het eens rustig aan.’ In de reguliere gezondheidszorg worden patiënten afhankelijk van medicijnen.’’
Opvallend: de wereld van de reguliere dokters lijkt heel voorzichtig toenadering te zoeken. Saskia Nieboer, zelf voormalig verpleegkundige, heeft geregeld dokters en verpleegkundigen op de cursus. Trudy van Diepen ook. Sterker: Trudy’s dochter Janneke, met wie ze het boek schreef, is orthopedagoog en verpleegkundige. Dat was ook een extra reden om het boek samen te schrijven.
En natuurlijk: ze gaan echt niemand bij de dokter weg houden. Paardenbloemdruppels zijn prima bij leverklachten, maar als je levercirrose hebt moet je echt even naar de dokter. Toen Saskia Nieboer haar been brak, moest ze gewoon geopereerd worden. Beide werelden kunnen elkaar aanvullen, zegt zij. Janneke van Diepen: ‘‘Ik ben rationeler, meer van de feiten checken. Mijn moeder is spiritueler. Maar ook ik zie de werking van de kruiden. Ik denk dat de gevestigde geneeskunde best veel aan deze oude kennis zou kunnen hebben.’’
Meer informatie: www.degroenezon.com
………….
Rozencrème
Een favoriet. Deze crème is erg geschikt voor een droge huid of als handcrème. Een weldaad na een bad of douche.
Nodig:
Anderhalve eetlepel geraspte bijenwas
4 eetlepels zonnebloemolie of olijfolie
Anderhalve eetlepel amandelolie
Anderhalve eetlepel rozenwater (verkrijgbaar bij de Turkse winkel)
Eventueel enkele druppels jojoba-olie of advocado-olie
1 a 2 druppels etherische (rozen)olie.
Verwarm amandelolie, rozenwater en eventueel de jojoba- of avocado-olie au bain Marie. Blijf roeren, zodat het water zich mengt met de olie. Als de bijenwas gesmolten is draai je het vuur uit. Neem de pan van het vuur, voeg een paar druppels etherische olie aan het mengsel toe en blijf roeren tot het gaat stollen. Doe de zalf in een potje.
Dit is een basisrecept waarmee je eindeloos kunt variëren. Bang voor rimpels? Maak dan op dezelfde manier een crème, maar vervang het rozenwater en etherische olie door vrouwenmantelwater en etherische olie van vrouwenmantel.
Een onrustige huid? Vervang dan rozenwater door kamillewater en gebruik kamille-olie in plaats van rozenolie.
…………..
Hongaars water
Een uit 1235 daterende overlevering vertelt dat de Hongaarse koningin Elizabeth het recept voor deze huidlotion kreeg van een kluizenaar. Ze ging de lotion gebruiken en werd er zo mooi van dat ze op de respectabele leeftijd van 72 jaar nog ten huwelijk werd gevraagd door de koning van Polen.
Hongaars water is waarschijnlijk het oudst bekende reukwater. Het basiskruid rozemarijn stroomt door naar elke lichaamscel om warmte en verfrissing te bieden. Het verhaal gaat dat het ook een verfrissende werking op de hersenen heeft.
Nodig:
2 eetlepels rozemarijn
De schil en het binnenste van een kwart biologische sinaasappel en citroen
4 takjes munt
Een kwart kopje alcohol, liefst wodka
Een half kopje rozenwater
Meng alle ingrediënten in een grote fles. Laat dit mengsel tenminste 48 uur rusten. Af en toe wel even schudden. Als de tijd voorbij is zeef je de massa en doe je de vloeistof in kleine flesjes. Af en toe je gezicht mee deppen.
……………..
Kamillelotion
Kamille heeft een reinigende werking, weert ontstekingen en kalmeert de onrustige huid. Met dit mengsel kun je voorzichtig je gezicht deppen. Een compres maken kan ook. Doop een doek in de vloeistof, wring het overtollige vocht eruit en leg het op je gezicht.
Breng twee handenvol kamillebloemen aan de kook in een halve liter water. Zeef het mengsel en laat het goed afkoelen.
Dit recept kan ook worden gemaakt van vrouwenmantel: goed tegen rimpels. Vervang in dat geval de kamillebloemen door evenveel vrouwenmantel. De plant bevat tannine: een stof die de huid strakker maakt.
…………
Paardenbloemworteltinctuur
Paardenbloemwortel reinigt de lever.
Graaf de wortels op van een paar planten die nog niet bloeien. Snijd het groene gedeelte eraf, dat kan door de soep of de sla. Schrob de wortels schoon en snijd ze in kleine stukjes. Doe de wortelstukjes in een potje. Giet er nu twee keer de hoeveelheid van de wortels aan jenever op en sluit het potje goed af. Laat het drie weken in de vensterbank staan en vergeet niet om het iedere dag even te schudden. Giet de vloeistof na drie weken door een zeef en klaar is de tinctuur.
Paardenbloemworteltinctuur is heel geschikt voor een voorjaars-reinigingskuur. Neem gedurende 3 weken 3 x 10 druppels per dag in een beetje water.
…………….
Brandnetelwortelhaarazijn
Werkt goed tegen roos en jeuk op het hoofd.
Schrob de wortels van de brandnetels schoon onder de kraan en snijd ze in kleine stukjes. Doe ze in een pot en giet er zoveel natuurazijn op tot ze ruim onder staan. Laat het geheel drie weken trekken in de vensterbank en schud het mengsel iedere dag even.
Zeef dan de azijn en giet over in een flesje.
Tegen roos: meng een tot twee eetlepels azijn met een halve liter warm water. Spoel hiermee je haar na het wassen en spoel de vloeistof niet meer uit. Na een halfuurtje zal de azijnlucht wegtrekken. Het mengsel verandert de zuurgraag van de hoofdhuid, waardoor jeuk en roos verminderen. Bovendien gaat je haar van azijn mooi glanzen.
Het groen van de brandnetel kun je trouwens in de soep doen of er stamppot van maken. Het smaakt een beetje naar spinazie.
…………….
Kweekgraswortels
Een effectief middeltje voor gezonde urinewegen. Helpt bij urineweginfecties en ondersteunt de prostaat.
Graaf de kweekgraswortels uit, maar let op: dat moet grondig gebeuren. Een klein stukje dat achterblijft inde aarde loopt naar twee kanten uit. Al snel zal er weer net zo veel kweek groeien als voorheen.
Spoel de wortels schoon en leg ze te drogen in een mandje in de buurt van de verwarming. Niet er bovenop, dat is te heet! Als de wortels droog zijn, bewaar je ze in een glazen pot.
Om er thee van te zetten knip je de wortels fijn en giet je er kokend water overheen. Kwartiertje laten trekken op een theelichtje en drie keer per dag een kopje nemen. Voor de smaak kun je munt, berkenblad of citroenmelisse toevoegen.
Van de wortels kun je ook tinctuur maken zoals van de paardebloem.
……………
Zevenblad als groente
Zevenblad groeit als onkruid in de tuin, maar niet iedereen weet dat het een heel lekkere en gezonde groente is. De jonge blaadjes die nog wat opgevouwen zijn, zijn het lekkerst. Spoel ze af onder de kraan en snijd ze fijn. Stoof een uitje en knoflook in wat olijfolie en voeg de blaadjes toe. Even laten slinken en meteen opdienen.
Zevenblad kan ook rauw: is heerlijk door de sla. Je kunt er ook pesto van maken.
………….
Meidrank met lievevrouwebedstro
Pluk ongeveer zes takjes lievevrouwebedstro, net voor het begint te bloeien. Leg de takjes vier tot zes uur in een liter witte wijn of appelsap. Zeef vervolgens de takjes eruit. Je hebt nu een fris lentedrankje. Een glaasje voor het slapengaan staat garant voor mooie dromen. Let op: als je bloedverdunners gebruikt mag je dit niet drinken.
…………
Geurketting met lievevrouwebedstro
Pluk op een droge dag takjes van de lievevrouwebedstro, net voordat het gaat bloeien. Bind kleine bosjes aan een mooi lint en hang boven je bed. In de nacht zal de heerlijke geur van het drogende kruid af en toe je neus binnendringen.
Als de takjes droog zijn kun je er ook thee van maken.
Postbus 1525
9701 BM Groningen
06-54 28 33 46
karin@karinsitalsing.nl
9701 BM Groningen
06-54 28 33 46
karin@karinsitalsing.nl