De lessen van boer Bart

Foto: Marco Hillen

Elsevier, 8 mei 2010

Of de dames even een overall willen aantrekken? Hilariteit alom. Bij de ene hangt het kruis tussen de knieën. Van een ander springen de knopen eraf. En vooruit, Gerda Smit mag haar jurk aanhouden: een boerenjurk met bijpassend kanten mutsje.

 

Het is Gerda’s vrijgezellenfeest, en haar vriendinnen hebben een inboeringscursus geregeld: een inburgeringscursus op het platteland – in dit geval in het Friese Delfstrahuizen. ‘Ze is gek op koeienprint’, legt Gerda’s vriendin Jorien Oolders (23) uit. Zij organiseerde het feestje samen met de zus van de 28-jarige aanstaande bruid. ‘Gerda heeft van alles met koeienvlekken: kopjes, kussens, noem maar op. Toen ik een tijd geleden iets op televisie zag over een inboeringscursus wist ik: dát gaan we doen.’

 

Bartele Holtrop (23) – ‘boer Bart’ – leidt de dames rond. Na de groepsfoto legt hij uit wat de bedoeling is. Eerst gaan ze bij de kalfjes kijken. Dan mogen de koeien gevoerd en geknuffeld worden, waarna ze worden gemolken. Voor het zover is, heeft hij nog een vraag. Je weet het nooit: er kan eens iemand vallen. En dan is wat achtergrondinformatie wenselijk. Dus, is er toevallig iemand zwanger? Eén van de meiden schiet vol. Ja dus, maar ze had het pas over twee dagen aan de rest willen vertellen. De rest schiet haar te hulp om te feliciteren en te troosten.

 

Koeien zijn net mensen, vertelt boer Bart in de stal. ‘Ze hebben een dracht van negen maanden en om de drie weken moet je wat meer geduld met ze hebben.’ De vrouwen lachen. Zwangerschapsverlof krijgen ze ook, vertelt hij. ‘Zes weken, maar alleen maar voorafgaand aan de bevalling. Daarna moeten ze weer aan het werk.’ Heeft met de melkproductie te maken: een koe geeft pas melk nadat het kalf geboren is.

 

De Holtrops – Barts ouders, zijn broertje en hijzelf - begonnen in 2005 met boerengolf en een boerencamping. Al snel volgden koeknuffelen en de inboeringscursussen. Inmiddels kun je er ook fierljeppen, in het hooi slapen en boerenknotshockeyen. Het platteland is hip. Boer Zoekt Vrouw is een enorm succes, duurzaamheid en slow life zijn in de mode en bewust met je eten bezig zijn is helemaal 2010 – vooral bij stadse types. ‘Van de Friezen hoeven we het niet te hebben’, vertelt boer Bart. ‘Die zijn hier veel te nuchter voor. Het gros van onze bezoekers komt uit de Randstad.’

 

Gerda en haar vriendinnen komen uit de provincie Groningen. Een uitzondering dus. Ze stellen de ene vraag na de andere. De boer vertelt honderduit. Hoe je kunt zien dat een koe bijna moet bevallen – de heupen gaan dan iets uit elkaar staan. Dat koeien wel van klassieke muziek houden, maar de boer niet. En dat een maand bij een koe gelijkstaat aan een jaar bij een mens. ‘Als ze vijftien maanden zijn, mogen ze naar de disco om de stier te ontmoeten.’

 

Tussen het vertellen door moet er natuurlijk ook nog gewerkt worden. Met handjes vol voer lopen de dames langs de koeien. De uitgedeelde laarzen blijken geen overbodige luxe: al snel sta je in de drek. Boerenzwaluwen vliegen af en aan en er sluipen katten rond. ‘Ie!’ klinkt het als een koe niet alleen de brokjes opslobbert, maar de hele hand meeneemt. ‘Denk aan je ring!’

 

Vóór het koeknuffelen eerst de spelregels. Niet te snel op de koe aflopen. Niet schreeuwen en geen onverwachte bewegingen maken. Boer Bart: ‘Er zijn koeien die wél willen knuffelen en koeien die niet willen knuffelen. Als een koe niet wil, loopt ze gewoon weg. En mocht het helemaal niet lukken, dan kunnen jullie altijd nog boerknuffelen.’ De dames lachen.

 

Voorzichtig aaien ze de koeien. ‘Aaaaah, kijk dan hoe lief’, klinkt het. En: ‘Wat zacht!’ De dames aaien, kloppen en kriebelen op de warme koeienlijven. De koeien vinden het prima. Ze lebberen aan handen en happen in overalls, tot grote hilariteit van de cursisten.

 

Wie durft, mag op een koe gaan liggen. Bart heeft de knuffeligste koe uitgezocht en doet voor hoe het moet. Bruid Gerda blijkt een natuurtalent. ’t Is een idyllisch plaatje, zij in haar jurk en kanten mutsje bovenop de koe. Heel Ot en Sien. ‘Het voelt echt heel warm!’, kirt ze.

 

De hipheid van plattelandse nostalgie komt de boer als geroepen. Want het is lang niet gemakkelijk om boer te zijn. Neem nou de melkprijs van 28 cent. ‘Om quitte te kunnen draaien, heeft een boer 35 cent nodig. Om te overleven verzint hij er nevenactiviteiten bij.’ En, zegt Bart: het is ook goed voor de beeldvorming. ‘Veel mensen hebben een heel nostalgisch beeld van het platteland. Ruim wonen, lekker buiten, heel idyllisch. En dat is ook zo. Maar daarnaast is het ook gewoon keihard werken.’

 

Melken bijvoorbeeld. Na het knuffelen mogen de feestgangers de koeien naar de melkstal drijven. ‘Toe dames, melken maar’, sommeren ze hun nieuwe vriendinnen. Eén koe heeft er niet zo’n zin in. Jorien Oolders is onverbiddelijk. ‘Hee luilak, hup, omhoog!’

 

Eenmaal bij de robot aangekomen mogen de vrouwen bij elke koe vier melkbekers om de spenen aanbrengen. Eerst voelen ze de spanning op de uier. ‘Knijp er maar even in om te zien of er iets uitkomt’, zegt boer Bart. ‘Zo, tussen duim en wijsvinger. En nee, dat doet geen pijn.’ De bekers zuigen zich vast om de uiers. De snelheid waarmee acht meetglazen zich vullen is indrukwekkend. Bruid Gerda vindt het ‘hartstikke leuk’ om nu eens te zien hoe het er allemaal aan toe gaat. En om haar lievelingsdieren te knuffelen natuurlijk. Ook haar vriendinnen hebben lol.

 

Vooruit. Het is natuurlijk spijtig dat dit soort nevenactiviteiten nodig zijn om het hoofd boven water te houden. Maar, geeft Bart toe: ‘Ik vind het koeknuffelen het leukste wat er bestaat. Je ziet mensen helemaal tot rust komen. We hebben hier elk weekend wel een groep. Familiefeestjes, bedrijfsuitjes, overal en nergens vandaan. Laatst hadden we een groep veganisten. Ze vonden dat we het mooi voor elkaar hadden. Ik verkoop nog liever mijn trekkers dan dat ik hiermee stop.’