Communisten: onze tijd komt nog

In Reiderland en Scheemda zijn de communisten nog altijd ruim vertegenwoordigd in de gemeentepolitiek. 'Wij zijn geloofwaardig omdat wij heel gewone mensen zijn, met huurwoningen.'

 Kapitalisme? Gaat vanzelf over, zeggen de communisten in Oost-Groningen.

'Ik weet niet of ik het nog meemaak', mijmert Ginie Jansen, raadslid voor de Nieuwe Communistische Partij Nederland in de gemeente Reiderland. 'Maar als de boerenkinderen vroeger heel uitdagend met een zakje snoep zwaaiden terwijl wij een jaar moesten sparen voor een krentenbrood, zei mijn vader altijd: wacht maar, onze tijd komt nog wel. En ik denk dat die tijd binnenkort aanbreekt.'

In de gemeente Lemsterland in de Friese zuidwesthoek hebben ze twee zetels, in het Noord-Hollandse Heiloo een. Maar nergens in Nederland zijn de communisten zo machtig als hier: vijf raadszetels en een wethouderspost. Voor de herindeling had de toenmalige gemeente Beerta zelfs de enige communistische burgemeester ooit.

In de raad van buurgemeente Scheemda zitten nog eens twee communisten. Die hoorden vroeger ook bij de NCPN, maar splitsten zich af tot de VCP, de Verenigde Communistische Partij. Aanleiding hiervoor was een meningsverschil over de Blauwe Stad, een prestigieus plan voor luxe woningen aan een kunstmatig aangelegd meer bij Winschoten. De NCP was te meegaand, vonden de VCP'ers. De komst van luxewoningen zou de klassenverschillen vergroten.

Ruzie tussen die partij en de NCPN is er niet. 'Onze ideeën zijn dezelfde.'

De NCPN ontstond nadat de CPN zichzelf in 1991 had opgeheven ten faveure van GroenLinks, waarin ook de Pacifistisch-Socialistische Partij (PSP), de Politieke Partij Radicalen (PPR) en de Evangelische Volkspartij (EVP) op gingen. Enkele CPN'ers weigerden zich aan te sluiten en gingen verder onder de naam NCPN. De partij is vooral succesvol in Groningen.

Volgens fractievoorzitter Zwanie Tielman is het helemaal niet zo gek dat de communisten het juist hier zo goed doet. Dat heeft alles te maken met de economische situatie van het gebied, vertelt ze. De werkgelegenheid is er bijna nihil, mogelijkheden zijn er nauwelijks. 'Al die rapporten dat het economisch beter gaat', schampert ze. 'Lariekoek. Hier is net zo veel armoede als anders.'

De communisten, die sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog tot 1986 aaneengesloten in de Kamer vertegenwoordigd waren, komen tegen de armoede in opstand. Ze maken zich sterk voor de normale man en vrouw die op of onder de armoedegrens leven.

Dat is nergens voor nodig, vinden de communisten, want geld is er genoeg. 'Er is wel geld om troepen naar Afghanistan te sturen', moppert wethouder Hans Heres - de enige communistische wethouder van Nederland.

Maar alle partijen zeggen dat ze opkomen voor de gewone mensen. Waarom zou de NCPN dat beter kunnen dan de andere? Heres: 'Wij zijn geloofwaardig omdat wij zélf heel gewone mensen zijn in huurwoningen, net als onze doelgroep.'

Volgens Bert Jansen loopt Nederland als een hondje achter de Verenigde Staten aan. 'Als je daar een ongeluk krijgt, kijken ze eerst in je portemonnee. Is die leeg? Pech gehad. Heb je geen werk? Jammer dan. Dat gaan we hier ook nog krijgen, let maar eens op.'

Het communisme wordt geboycot, daar zijn de raadsleden van overtuigd. De plaatselijke kranten verzwijgen het doorgaans als de NCPN'ers iets voorstellen in de raad.

Heres: 'Dat is al jaren zo. Vroeger al, ook toen we nog in de Kamer zaten. In de jaren zestig hadden we geen zendtijd. En als onze woordvoerder aan het woord was, dan was er ''heel toevallig'' net even een storing op televisie.'

'Mensen denken bij communisme aan een schrikbewind', zegt Bert Jansen. 'Maar ze kijken niet wat Bush doet. Sinds de tegendruk van het communisme weg is, heeft het Westen vrij spel.'

Volgens Jansen voelt Nederland zich verplicht de Verenigde Staten te steunen omdat die hebben geholpen tijdens en na de oorlog. 'Daarom zouden we nu verplicht zijn om hun vredesmissies te steunen.'

De poster in de commissiekamer spreekt boekdelen: 'El Salvador - Yankee go home'.

Volkskrant, 6 februari 2006